Onze gasten van Kunst – O – Foon op 13 juli hebben allemaal iets met woorden.

Zoals ik al zei ‘U bent van harte welkom in onze studio’ want we hebben plaats genoeg en de koffie is ook best te drinken. Nu even iets meer over onze gasten en te beginnen met;

John BovendeertJohn Bovendeert

John Bovendeert (1944, Heerlen), oud-leraar basisonderwijs, winnaar van de Veldeke Literatuurprijs 2009, debuteerde in 2009 met zijn tweetalige bundel 2Spraak (Heerlense Lente – 2009).
In 2010 verscheen Duetten (serie LILILI nr. 68 bij uitgeverij TIC – Maastricht).
Bovendeert publiceerde diverse gedichten in Platbook nr 2 (2009) en Platbook nr. 5 (2010).
Hij was van 2006 tot 2012 een van de drijvende krachten achter het Heerlens Schrijverscafé. In de jaarbundels 2006 t/m 2014 van het HSC is proza en poëzie van Bovendeert opgenomen.

Recensie “Levenslang de Dader” van John Bovendeert
Han Groen

“ …in ’t gevang van woorden” : het motto van de derde dichtbundel van John Bovendeert. Wil hij medelijden van de lezer? Is Bovendeert een aan Welt- en anders Schmerz lijdende poeet?

Waren zijn bundels 2Spraak (2009) en Duetten (2010) nog een combinatie van werk in het Algemeen Nederlands en de Heerlense streektaal, deze fraai uitgegeven bundel is alleen in het AN. Dit is zijn eerste nieuwe stap.
Bovendeert tast alle grenzen van het dichterschap af. Stelt vragen, beleert, beschimpt, vervloekt, wanhoopt, poëteert en proeft tegelijk gelukzalig het moois waartoe de dichter met taal en woorden in staat is. Dat is zijn tweede grote stap.

Maar, Bovendeert denkt wel in het gevang van woorden te verkeren, alleen daarvan blijkt van begin af aan bepaald niet als hij al in het tweede gedicht (’s ochtends) massief bij de lezer binnenvalt

het licht dat ik ’s ochtends
in mijn ogen wrijf lettert
blauwdrukken in mijn hemel
als een vlucht leesvogels

hun pennen schrijven nog
wat restjes raadwoorden die
neerstrijken op lege landingsbanen

Ik weet door dit gedicht nu ook waarom Bovendeerts eerdere werk in mijn boekenkast pal naast dat van Leo Herberghs staat. Bovendeert is geen epigoon, geen kopiist, geen slaafse navolger, maar wel een duidelijke literaire zielsverwant.
Beiden schrijven met galnoten-inkt uit dezelfde lössgrond. Met “Levenslang de Dader” loopt Bovendeert naast Herberghs, niet achter hem. Hun beelden, bedrieglijk anders dimensioneren van woordbetekenissen, beknoptheid van de strofes: het zijn gemeenschappelijkheden van beide dichters die woord en taal over de grens van het alledaagse tot poëzie tillen. Dichters hebben geen leeftijd. Alleen hun pen bepaalt hun plaats in de tijd. Bovendeert is een 21e-eeuwer.

Bovendeert besluipt het dichterschap van alle denkbare kanten:
er is grond genoeg dichters
die alleen in een zomer
hooglopende nauwsluitende
alsook gedecolleteerde zinnen
als hartjes in de ruggen van
bomen snijden te wantrouwen
versus
waarover ik zal schrijven
over het onrecht in de wereld?
ga toch heen:
om me daarmee te plaatsen
boven het dagelijks gemonkel
schei toch uit:
het niets is meer dan de met
pek besmeerde pikinees

Het gebruik van steeds andere perspectieven eist ook steeds andere taal. Bovendeert bezit het vermogen woordkeus en onderwerp in harmonie te brengen. Hij laat die lenigheid heel mooi zien in het sfumato-achtige verloop van de onderwerpen door de bundel. Van de harde taalstrijder raakt hij bewust van zijn sterfelijkheid, wordt milder, frivoler, soms provocerend en abstraheert steeds meer zonder hermetisch te worden.
is ’t lekker
of het smaakt
de hagelslag
o ja best
je broer
aan kanker overleden
nee o nee
geen pindakaas
ik ben klaar
is hij overleden?

Hij wordt bovenal gaandeweg steeds poëtischer
ik ken je glimlach
weet hoe die begint
maar hoe die eindigt
dat moment ontglipt me
telkens weer
waardoor de bundel een spiraalvormige structuur lijkt te hebben. Aan het eind ontstaat de neiging weer vooraan te beginnen omdat de weg nog niet ten einde gegaan lijkt. Op dat punt blijkt het motto van de bundel op de lezer betrekking te hebben, niet op de “lijdende”dichter. Dát maakt ook waarom de bundel zoveel verschilt van het gemiddelde. Geen doodslaande herhaling van zetten, maar slingerpaden die herkenbaar beginnen en leiden tot allerlei verborgen open plekken waar iets te beleven valt.
In de maalstroom van poëzie is dit een opvallende uitermate lezenswaardige uitgave waar geen cipier aan te pas kan komen.

Han Groen

3e dichtbundel
LEVENSLANG DE DADER
(144 gedichten)
John Bovendeert

selectie uit: LEVENSLANG DE DADER 2014

er zijn genoeg dingen
die ik je nog moet vertellen:
over een gedicht de gang
over water over een vrouw
die eindelijk haar man
terugslaat of het verhaal

van de ijshockeyspeler
die de puck zwiept de slaap
injaagt het bloed ontwaakt
blubt donkerrood en het oog
maakt plaats zakt uit de kas
van de doelwachter zijn broer

en over de droeve bogen
van bruggen over de loire

vuurgevecht in het korenveld dat
het brood van het deeg van het meel
van de tarwekorrels in de mond is
met de tong mengt met de tand kiest
de smaak kauwt herkent het goede
van brood vredig en voldaan
is de vader de moeder die deelt
met het kind dat gehoorzaamt
de familie en haar land om
het brood te beschermen:
vuurgevecht in een korenveld

de stad loopt dwars onder voeten
dwars door drank die zich handtastelijk
om vrouwen klemt

door haar haar graast haar ene
en die andere hand vingert rookpeuken
weg na betaling begint het betasten
van hoogopgehoopte heupen
het vel knelt evenals het kruis

schoorvoetend komt de stad
weer binnen dwars door drinkers
omarmt hij het glas en
de vrouw die opnieuw de ene
met de volgende aanmaakt

de maandagochtendkrant
het brood de muesli de gemorste
rooibos op het tafelkleed

vooral het gehuil der takken
want de snoei vandaag
is vroeg zeer vroeg zie ik

in één oogopslag bloeden
twee verten ineen hout dat zich
in aarde dringt de lift-off van een zon

vandaag is weer de opmaak
der doden en geborenen
voor de ochtendkrant van morgen

nu het licht moet gaan
geef ik de lucht een laatste lijster
dagvaard nog wat mereltonen
stuur huizen in ’t versmelten
van sepia naar antraciet

ja ik regisseer mijn avonden
eenmaal de nacht verlies ik
het beheer mij rest geen keus
dan slechts jouw hand

ik laat mij boeken
verrukkelijk in jouw wezen
in zinnen van gebloemd volmaakt
ontmoet je afdruk in mijn kussen
je mag het licht niet doven

 
 

 

 

Over Anki Raemaekers

Autonome Kunsten ABKM 2010 cum laude experimentele video en fotografie. Kunst en media. Een kritische blik @araemaekers Cultureel Café Weert. Stichting Kunstcentrum Weert, Stichting Groen Weert, DUS Weert, politieke beweging, Oogcafe Weert.
Dit bericht werd geplaatst in Kunst - 0 - Foon en getagged met , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s